Visit Hanse

Zuiderzeetour

De acht steden van de Zuiderzeeroute lagen alle aan de voormalige Zuiderzee. Schepen voeren af en aan met haring, kaas, hout, graan en laken, en de steden groeiden uit tot de rijkste van de Lage Landen. Alle acht behoorden tot het tweede of westelijke kwartier van de Hanze, met Keulen als kwartierstad. De Nederlandse Zuiderzee-steden waren de meest westelijke schakel in een grote handelsketen - zij verhandelden grondstoffen naar de markten van Vlaanderen en Engeland, en brachten lakens en wijnen naar het oosten. Wat deze steden bond was niet alleen het water maar ook de haring. De Zuiderzee was in de 14e en 15e eeuw een van de productiefste haringwateren van Noord-Europa, en het Lüneburger zout dat via de Hanze werd aangevoerd maakte het mogelijk die vangst te conserveren en over heel Europa te verhandelen. Zonder de Hanze, geen haringhandel op schaal. Zonder de haringhandel, geen rijkdom aan de Zuiderzee.

Enkhuizen leefde in de 15e eeuw van de haringhandel - de meest lucratieve Zuiderzeevisserij. De Drommedaris-toren bewaakt nog altijd het havenfront, en het Zuiderzeemuseum vertelt het verhaal van het leven aan de Zuiderzee. Hoorn was de grootste Hanzehaven aan de West-Friese kust. De Hoofdtoren aan de haven en de Rode Steen met het Waaggebouw dateren uit de Hanzetijd. Edam was bekend om kaashandel en scheepsbouw - beide verhandeld via het Hanzenetwerk. Het intacte historische centrum weerspiegelt de middeleeuwse welvaart.

Monnickendam was een kleine maar actieve Hanzestad met de vishandel en doorvoer als economische pijlers. Harderwijk was vroegste lid van de acht - al vóór 1280 aangesloten bij de Hanze - met bewaard gebleven Vispoort en stadsmuren als stille getuigen van een tijd dat deze stad haringen verscheepte naar Lübeck en Riga. Elburg is het juweel van de tour: het best bewaarde middeleeuwse stadsplan van Nederland, met een volledig intact rechthoekig straatpatroon uit 1392, complete omwalling en de Vischpoort. Kampen was in de 14e eeuw de rijkste en machtigste stad aan de Zuiderzee - rijker dan Utrecht, groter dan Deventer. De stad bevoer de Oostzee, de Noord-Duitse kust, Engeland en Frankrijk. De Koornmarktspoort, het Oude Raadhuis en de massieve stadsmuren zijn het bewijs van die macht. Kampen controleerde als poort van de IJssel de toegang tot de Zuiderzee en was daarmee de scharnierpunt van de hele Nederlandse Hanzehandel. Stavoren tot slot, is de oudste stad van Friesland en trad in 1412 als Friese havenstad toe tot de Hanze. Als meest westelijke Friese Zuiderzeepoort verbond Stavoren de Friese veengebieden met het Hanzenetwerk.